<<
>>

Упражнения

1. Расставьте ударения в следующих словах, рроверьте по словарю и произнесите их вслух.

Стрзхі, спіна, алфавіт, красавік, сакавік, льгсчы, маленькі, адзінаццаць, здарыцца, зацірка, таварышы, цыган, чатырнаццаць, шэсцьдзесят, бармен, бістро, гравіраванне, дзічьіна, дыспансер, запінка, кулінарьія, ласкавасць, мага- зін, металургія, мысленне, навіна, партэр, статут, струмень, туманы, рымляне, трактары, пасланец, піяла, хрьісціянін, шг.ацыр, шпіталь, накрыука, трапеза, фурман, пурпур.

Каждое из приведенных ниже слов может иметь ударение на разных слогах.

Расставьте эти ударения и определите смысл полученных слов.

Вьіклікаць, рассыпаць, навучыць, папакурыць, любіць, грамада, прыклад, марыцца, каралі, запінка, запаснік, пяты, раса, адрэзаць і адразаць, разбегацца і разбягацца, заменяць і замяняць, хлевішча і хлявішча, могілкі і магіл- кі, сцяны і сцены, закідаць, уручаць, зауважаць, мука, капаць.

Выпишите те варианты слов, в которых ударение соответствует литературной норме.

Голуб — галуб, блукаць — блукань, закопаны — закапаны, магазін — магазін, агент — агент, процанты — працэнты, дакумент — дакумёнт, артыкул — артыкул, спіна — спіна, фурман — фурман, атлет — атлет, бравурны — бравурны, нясхованы — несхаваны, адзінаццаць — адзінаццаць, выпадак — выпадак, пасёджанне — пася- джэнне, таварышы — таварышы, алфавіт — алфавіт, узяла — узяла, нёсла — нясла, пекла — пякла, валазы — валавы, пачуцце — пачуццё, беларусы — беларусы, анапест— анапёст, перабудованы — перабудаваны, аер — аёр, дэцыметр — дэцымётр, ножніцьі — нажніцьі, рэ- мень — рамёнь, промень — прамёнь, секла — сякла, грэб- ла — грабла, ампер — ампёр, прыза — прыза, пры- жмур — прыжмур, прыпрэглася — прыпраглася, ліфце — л}фцё, запалонены — запаланёны, воласы — валасы, ерэ- тык — ерэтык.

Подберите к данным словам родственные таким образом, чтобы [о], [э], находящиеся под ударением, стали безударными и перешли В [а].

Адозва, бомба, воды, волас, голас, галовы, дом, добра, цэгла, сэрца, шэры, чэрап, чэрнь, чэрствы, шоук, поуны, шматок, слой, забарона, шэпт, адрэзаць, цздзіць, рзкі, бок, восень, рог, рздкі, поузаць, поудзень, роздум, моцны, новы, опера, шчэць, ачэплены, шчэбень, жоуты, жолаб, жолуд, жонка, клоп, козы, колгр, моршчыцца, моладзь, мслаты, нос, новы, ножка, пойла, позні, поезд, подкуп, шэрсць, шосты, восьмы, кола, погань, кот, рослы, годны, год, волана, волава, соль, сорак, сорт, лом, лоукі.

1. Выпишите сначала существительные с постоя.шым ударением, а затем с подвижным Проверяйте постанозку ударений в фор:.іах по «Слоуніку беларускай мовы» или по любо.лу другому словарю.

Кветка, брама, бервяно, вясло, вядро, чяро, сцябло, хзоя, цэгла, хата, кассё, сіла, буслянё, назЕа, змена, ва- лакно, малако, грудзі, сані, вона, вуха, літара, аліментьі, нагавіцьі, акуляры, птушка, трэска, сварка, позва, помста, джала, гуслі, дровы, гусь, вярба, журба, пчала, гульня, сляза, вобласць, спадчына, косць, лебедзь, ружжо, жыццё, бяльмо, гняздо, крыло, пісьмо, непагадзь, няёмкасць, мазь, валтузня, гльїбіня, вада, вайна, мяжа, свіння, шчака, во- кладка, слава, мост, мох, плот, харч, шлях, аклад, акоп, труцено, швагер, вол, вуж, блін, млын, плашч, юнак, кулеш, тварог.

Выпишите сначала прилагательные с ударением на основе, а затем на окончании.

Белы, тлусты, тоусты, цёмны, цвярозы, сярздні, бадзё- ры, густы, святы, скупы, хворы, лысы, дужы, стары, худы, пэуиы, малы, чужої, горкі, кволы, малады, халасты, шыро- кі, гарачы, замалы, вялікі, заячы, сірочьі, чалавечы, мёртвы, гожы, прыгожы, шчодры, пусты, руды.

Обратите внимание, что в белорусском языке ударение у прилагательных обыччо неподвижное.

Выпишите глаголы сначала с подвижным, ударением в словоформах, а затем с неподвижным. Правипьность постановки ударения проверяйте по «Слоуніку беларускай мовы».

Чытаць, пісаць, гаварыць, размауляць, вазіць, вадзіць, хадзіць, берагчы, кашляць, адолець, абараняць, абара- ніць, гушкаць, глянуць, грымнуць, векаваць, Зраніраваць, будаваць, лячыць, садзіць, вярздзіць, марыць, пацвер- дзіць, варыць, гасціць, узбагаціць, дражніць, браць, дьі- хаць, шчыпаць, скакаць, часаць, сядзець, стаяць, гнаць, вярцець, мерзнуць, гаснуць, смагнуць, класці, сесці, цвісці, бегчы, сцерагчы, таучы, легчы, магчы, абкяць, суняць, успрыняць, пачаць, адняць, малоць, калоць, даць, да- стаць, пазнаць, біць, ліць, віць, піць, брыць, мыць, выць, абуць, разуць, сустрэць, жыць, слыць, плыць.

Спишите, вставляя пропущенные буквы э, а или ы.

АЗр-^вія^ура, ж...тон, ж., лацін, карц...р, т...лефон, лід...р, лод...р, д...таль, гард...роб, орд...н, т...леграф, во- д...р, д...легат, р...сора, агр...гат, Ж...нева, Д...тройт, адр...с, с ..кр...тар, трансл1т...рацыя, літ...ратура, Ш...учэн- ка, фламаст ..р, бухгалтер, м...тазгодна, р .дказубы, т...лебачанне, ш...сцьсот, ш...снаццаць, д ..магог, ...маль, ...скадра, р...монт, р...форма, ч...кмень, д...граф, кат...р, р...естр, шнщ...ль, р візія, ...гаіст, ...каномна, др...зіна, кр...вавы, др...вотня, др...жь.ць, е.. рдэчны, с...рцаед.

<< | >>
Источник: А. А. Кривицкий А. И. Подлужный. УЧЕБНИК БЕЛОРУССКОГО ЯЗЫКА для САМООБРАЗОВАНИЯ. МИНСК ВЫШЭЙШАЯ ШКОЛА: 1994. 1994

Еще по теме Упражнения:

  1. Глава 6. Упражнения для глаз и питание
  2. Физические упражнения
  3. Терапевтические процедуры, или упражнения
  4. Упражнения
  5. 3.2. Комплекс упражнений логопедического массажа при спастико-атактико-гиперкинетическом синдроме
  6. Упражнения и этюды к главе «Восприятие»
  7. ФИЗИЧЕСКИЕ УПРАЖНЕНИЯ ДЛЯ ДЕТЕЙ ДОШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА (С 3 ДО 7 ЛЕТ)
  8. Шаг 8. ЭНЕРГЕТИЧЕСКИЙ МАССАЖ, ИЛИ ЭНЕРГЕТИЧЕСКИЕ УПРАЖНЕНИЯ ПЕРВОГО ТИПА
  9. 4 СОВЕТА ДЛЯ ЭФФЕКТИВНОГО УСВОЕНИЯ УПРАЖНЕНИЯ
  10. Шаг 8. ЭНЕРГЕТИЧЕСКИЙ МАССАЖ, ИЛИ ЭНЕРГЕТИЧЕСКИЕ УПРАЖНЕНИЯ ПЕРВОГО ТИПА
  11. 4 СОВЕТА ДЛЯ ЭФФЕКТИВНОГО УСВОЕНИЯ УПРАЖНЕНИЯ