<<
>>

ТЕКСТ

Браць і аддаваць

(Урывак)

Нацыянальнае — гэта тое пачуццё, адчуванне канкрэт- най радзімьі, якое даёцца чалаеёку разам з жыццём. Нацыянальны характар, нацьлнальны пагляд на рэчы, адчуванне свайго слова перадаёцца быццам бы па спад- чыне.

Вядома ж, абавязковы тут фактар — родная мова, нездарма у беларусау яна завёцца матчынай, бс маці спявае на гэтай мове пёршую калыханку, вучыць дзіця пёршым словам, вучыць яго спазнаваць свет, абжывацца у свёце, прывучаць свет да сябё і сябё да свёту. Мову нездарма называюць душой народа, нацьіі. Птушка па голасу, народ па мове вызначаецца, адрсзнівагцца. На працягу дваццатага стагоддзя для беларускай культуры і літаратурьі паняцце нацыянальнага не было адназнач- ным. На пытанне Янкі Купалы «А хто там щзё?» не усё на пачатку стагоддзя адгукнуліся: «Беларусы!»HaFibin- нальная самасвядомасць, самаусведамлённе сябё як на- цьй, як народа, абуджаная у народау царскай «единой и неделимой России» рэвалюцыяй 1905 года, у беларусау расла хоць і марудна, алё упэунена. Нечуваны уздым народнага знтузіязму, небывалы рост нацыянальнай культуры у нас у Беларусі стау вьінікам Вялікай Кастрыч- ніцкай рэвалйцьй. Вялікая Айчынная вайна у сваіх вы- прабаваннях загартавала беларускую нацыю, умацавала яё вёру у сваё сільї. Заканамёрны быу пасляваённы уздым літаратурьі, мастацтва і народнай творчасці. Ды вось бяда: паступова пачалі зачыняцца беларускія школы...

Нацыя, нацыянальнае не капрыз гісторьіі, а дадзе- насць, што склалася вякамі, гісторьш не цярпіць, не тры- вае аднастайнасці, аднааблічнасці. Усё дзяржауныя утва- рзнні, якія замахваліся на права нацьй, на яё суверэн- насць, распадаліся, каб зарасці бур'яном забыцця. У Рыме непадалёк ад Калізея можна бачыць на стэндзе краса- моуную карту былой вёл1чы і заняпаду магутчай !мпёрьп. Гэта нацьіі, усвядоміушьі сябё, разбузьілі халодную і па- нылую сцяну усеагульнага абезаблі :вання. Дыялёкты, мясцовыя гаворкі, пранікаючьі «памьілкамі» у адзінаулад- ную латынь, далі потым пачатак самастойным мовам народау, што уздужалі як нацьіі.

За любой нацыяй стілць історьія, якая ахоувае, бе- ражэ яё ад забыцця : безгалосся.

(Р. Борадулін)

<< | >>
Источник: А. А. Кривицкий А. И. Подлужный. УЧЕБНИК БЕЛОРУССКОГО ЯЗЫКА для САМООБРАЗОВАНИЯ. МИНСК ВЫШЭЙШАЯ ШКОЛА: 1994. 1994

Еще по теме ТЕКСТ:

  1. ПРИЗНАКИ ТЕКСТА
  2. ОЦЕНКА ТЕКСТА. РЕЦЕНЗИЯ
  3. 6. Строение текста. Стили речи
  4. Судебные лингвистические экспертизыписьменных и устных текстов
  5. 8. Текстуальный комментарий
  6. Применение текста
  7. Литературный текст и социальный контекст
  8. ЭТАП ЇЇ:Работа над пониманием текст
  9. Речь. Текст
  10. О РУССКОМ ЯЗЫКЕ,О ДЕШИФРОВКЕ ДРЕВНИХ ТЕКСТОВ, О «СЛОВЕ»
  11. ГЛАВА 8ПСИХОЛОГИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ ТЕКСТА
  12. Системное описание текста
  13. Текст и контекст
  14. Авторство текста и образ автора